De verrassing is de vader van mijn creativiteit

Home / Nieuws / De verrassing is de vader van mijn creativiteit

Het is januari 2019. Ik meld me om 9 uur op het communicatie-adviesbureau dat vandaag als eerste het “surprise-event for business-creativity” ondergaat dat ik voor mijn afstuderen ontwikkelde. Mijn briefing aan hen is kort: “Ik ga je niets vertellen. Het is een grote verrassing. Dompel je onder in het onbekende. En maak je geen zorgen. Het is veilig. Wellicht ongemakkelijk, maar veilig!”

Daarna worden ze geblinddoekt afgevoerd met een black box die hun life-line voor de dag zal zijn. Sommige gezichten verraden opwinding, waar bij anderen eerder angst en onzekerheid is af te lezen. Wanneer ik ze aan het einde van hun ervaring opnieuw tref voor de nodige reflectie, zie ik bij de deelnemers alleen nog opwinding, energie en vrolijkheid. Ook ik ben opgetogen, want ik wilde zo graag een serieus verrassingsconcept voor organisaties maken, omdat het een effectieve manier is om openheid en een creatieve mindset van mensen te vergroten. En dat is gelukt! Naast mijn tevredenheid voel ik ook melancholie, want ik realiseer me tegelijkertijd hoe dit idee ruim twee jaar geleden begon. Toen ik zelf werd overvallen door een hele nare persoonlijke verrassing, werd het zaadje geplant….  

Het is november 2016. Ik zit vol in een onderzoek om antwoord te geven op de voor mij grootste en belangrijkste vraag in creativiteit: “Wat is ervoor nodig om het onbekende te omarmen?” Dit is namelijk een van de belangrijkste factoren in de ontwikkeling van een creatieve mindset. Ik wil mensen en organisaties helpen meer creatief te ZIJN en zo minder te hoeven investeren in creatief DOEN. Degenen die het onbekende met open armen tegemoet treden, hebben de tijd van hun leven in onze snel veranderende wereld. Maar als deze “gave” je niet van nature is gegeven, is het tegenwoordig soms slikken, omdat je vaak niet meer kunt terugvallen op het bekende.

Mijn zoektocht leidt me langs de factoren geluk, liefde en verrassing. De positieve psychologie laat zien dat mensen die gelukkig zijn zich sterk voelen om op het onbekende af te stappen. De liefde, ook voor je werk, heeft een positief effect op dingen aangaan en erop vertrouwen dat het goed komt. En mocht het onverhoopt niet goed gaan, dan heb je er voldoende plezier in om de schouders eronder te zetten en met nieuwe oplossingen aan de slag te gaan. Twee surprisologists uit New York, Luna en Renninger, stelen mijn hart met hun inzichten over de positieve effecten die verrassing hebben op onze openheid. Verrassing geeft een inspirerende kijk op het omarmen van het onbekende, want het IS het omarmen van het onbekende. Door het toelaten, of beter nog, genieten en opzoeken van verrassingen, train je je flexibiliteit en weerbaarheid en bereid je je voor om effectief in te kunnen spelen op onze snel veranderende wereld. Het zijn allemaal prachtige wetenschappelijke inzichten waar ik geen genoeg van kan krijgen. Ik onderzoek en schrijf zeven dagen per week, dag en nacht en zit duidelijk in een flow.

En dan belt mijn vader me of ik met hem mee wil naar het ziekenhuis om uitslagen op te halen van onderzoeken de recent bij hem zijn uitgevoerd. Op het moment dat hij me belt, weet ik nog niks en maak ik me dus ook geen zorgen. Als hij me op weg naar het ziekenhuis vraagt goed om te letten, mee te schrijven en vooral niet te huilen, weet ik dat ik me zorgen moet maken…. We horen die middag dat mijn vader ongeneeslijk ziek is en er alleen nog levensverlengende behandeling mogelijk is. We praten, regelen, huilen TOCH en we spreken af allemaal wel gewoon door te gaan. We weten immers niet hoeveel tijd er nog is en we kunnen maar moeilijk naar elkaar gaan zitten staren. Dus ik ga verder met datgene waar ik blij van word, namelijk mijn onderzoek en bijbehorende paper.

Ik lees, ik analyseer, ik combineer en ik probeer het tot een zinvol antwoord op mijn belangrijke vraag te persen. Maar wat ik ook doe, er komt niks van terecht. Ik vlieg alle kanten op en kom nergens. Als je er bovenop zit, zie je het niet. Ik zag daarom niet dat het thema waar ik qua studie op zat te broeden, mijn aandacht had overgenomen. Ik werd geconfronteerd met een negatieve verrassing. Een waar ik niet zomaar voorbij kan en wil gaan. Ik kies ervoor mijn studie even aan de kant te leggen en tijd met mijn vader en de rest van mijn familie door te brengen. En wat wordt het bijzonder jaar.

Een jaar na het nieuws over zijn ziekte overlijdt hij. Ik mis hem verschrikkelijk EN ik realiseer me dat de negatieve verrassing van zijn ziekte en overlijden mij ook sterker hebben gemaakt. De theorie van flexibeler en weerbaarder worden door negatieve verrassing is voor mij realiteit geworden. Wanneer ik weer ben opgekrabbeld, bestudeer ik opnieuw de surprisology en ik zie dat ik van nature die dingen heb gedaan die me helpen groeien. Ik heb eerst stil gestaan bij het verdriet en vervolgens heb ik de verschillende strategieën toegepast die weerbaarheid vergroten. En ik besef me dat negatieve verrassing me geholpen heeft niet alleen terug te veren van mijn negatieve ervaring, maar ik ben er misschien zelfs wel een beetje door vooruit geduwd. En met die ervaring en dat heldere inzicht zie ik het als mijn missie om meer mensen te laten ervaren hoe verrassing, hoe ongemakkelijk ook, je openheid kan vergroten en je creatief kan maken in je perspectief op de wereld.

Af en toe vallen is onoverkomelijk. Iedereen krijgt te maken met negatieve verrassingen. Als je hoe dan ook gaat vallen, is het de kunst te leren hoe je weer sterk op staat. De eerste tip is om niet meteen op te staan. Blijf eerst even liggen, zitten, verdwaasd achter en sta stil bij de misère. Verdriet, frustratie en tegenslag maken dat we even vertragen en contact maken met onze gedachten en gevoelens. We zijn net als een bokser die 10 tellen nodig om even bij te komen voor hij weer doorgaat. En dan sta je op en put je kracht uit: (1) stevige grond, (2) anders kijken, (3) een broodje worstELING en (4) de zaken omkeren*.

Stevige grond vinden we in onze sociale omgeving en dit biedt ons stabiliteit. Wanneer we overvallen worden door stress of angst, nemen de mensen om ons heen een deel daarvan over. ALS we ze toelaten. Het vergt stabiele mensen om ons te laten helpen. Tradities, routines en gewoontes helpen enorm. En vaardigheden ook. Zowel individuen als organisaties moeten in deze onzekere verrassende tijden leren stabiel te zijn. Ik ben van nature nogal van “zelluf doen”. In deze situatie lukte me dat gewoon niet. Ik moest ook leunen op man en kind en vrienden. Tevens moest ik de steun van klanten en mensen met wie ik werkte accepteren om overeind te blijven. Bij mij betekende het echt eerst even in bed met de dekens over me heen en elke dag weer een stapje bij zetten om zo uiteindelijk te kunnen functioneren binnen mijn nieuwe realiteit waar ik mijn aandacht anders moest verdelen.

Bij Anders kijken kijk je op een andere manier naar dezelfde situatie. Mensen met een hoge weerbaarheid zijn hier meesters in. Zij zien waarde in de meest negatieve verrassingen. Als je dit kan, hoef je niet bang te zijn voor verrassingen, ook niet voor negatieve, omdat je het dus niet ziet als alleen negatief. Ik kwam erachter dat ik hier goed op scoor. Ik ben getraind in het genereren van opties en heb veel positieve ervaring met kijken vanuit andere perspectieven. Dat heb ik dan ook gedaan. Ik kon me focussen op een stervende vader, maar ik kon me ook focussen op het feit dat we met de dood voor ogen ontzettend veel tijd en aandacht voor elkaar hadden. Mijn vader en ik maakten diep contact en bespraken zaken waar andere kinderen misschien nooit aan toekomen met hun vaders, of waar ze 10 jaar voor nodig hebben. Dat zie ik nog steeds als een van de mooiste cadeaus van het feit dat mijn vader me niet zomaar plots is ontvallen. Dingen die mijn vader mij al heel mijn leven duidelijk probeerde te maken, zoals dat hij trots op me was voor wie ik was en niet voor wat ik doe, werden kraakhelder.

Waar ik bang zou zijn dat ik mijn vaders advies bij belangrijke levens- en ondernemersvragen zou missen, voelt het juist soms als meer rust nu ik niet langer vaar op zijn bevestiging, maar op het vertrouwen dat het goed is. Omdat ik haarfijn weet wat hij gezegd zou hebben…

Een broodje worstELING is de manier waarop Luna en Renninger uitleggen dat weerbaarheid niet komt van succes, noch van falen, maar van de combinatie van beide. Kortweg komt het erop neer dat de beste manier om je weerbaarheid te vergroten, is door een broodje op te bouwen door worsteling te verpakken tussen twee boterhammen van succes. Als je moet worstelen NADAT je succes hebt gekend, heb je door het eerdere succes (bewust of onbewust) het vertrouwen dat het goed komt en daardoor kom je uiteindelijk weer bij succes.

En net zoals de Amerikanen sandwiches van meerdere lagen opbouwen, volgt er na de tweede boterham een volgende laag worsteling. En dat is ok, want alleen dan kom je verder. Als je blijft hangen in het bekende, is de kans klein dat je worstelt, maar de kans is net zo klein dat je mooie nieuwe dingen ontdekt en opwinding kent en groeit. Als ik niet vol in het afscheid nemen van mijn vader was gedoken, maar het had ontkend en ervan weggebleven was, had ik niet de nieuwe inzichten gehad die de eindeloze reeks gesprekken nu wel hebben gebracht.

En tot slot: keer de zaken om. Als je beter wordt in het omgaan met negatieve verrassingen, omdat je er vaker mee te maken hebt gehad, word je flexibeler. Je komt een negatieve ervaring niet alleen te boven, maar je keert het om naar nieuwe mogelijkheden. Een periode van ziekte en overlijden is niet 1 grote negatieve verrassing, maar een aaneenschakeling van verrassingen. Zo slaan behandelingen wel of niet aan en is elke uitslag weer spannend en op termijn realiseerde ik me dat ik me ging wapenen tegen elke negatieve uitslag door er ook het positieve in te zien.

Toen de immunotherapieën niet bleken aan te slaan, was ik blij voor hem dat hij niet meer elke week de reis naar Breda hoefde te maken. Toen de chemotherapie niet meer aansloeg, was ik blij dat hij niet zo ziek zou worden van de rotzooi in zijn lijf en toen hij uitbehandeld was, was ik blij dat hij lekker met ons mee naar huis mocht in plaats van nog een dag langer in dat nare ziekenhuis. Kortom, ik nam elke verrassing en draaide deze om in goed nieuws en zo hebben we ons er met focus op kleine meevallertjes doorheen geslagen. Elk nadeel heb z’n voordeel toch?!

Wanneer we kwetsbaar durven zijn, controle opgeven en open staan voor het onvoorspelbare van verrassing, kunnen we leren. Als we niet open staan, kunnen we er ook niet van leren. Over een ongeneeslijke ziekte kun je weinig tot geen controle uitoefenen. Maar je kunt wel controle uitoefenen over hoe je ermee omgaat. Je kunt in de akeligste momenten van je leven positieve groei doormaken.

Ik heb het laatste jaar een vader gezien die opener was dan alle jaren ervoor. En ik zie nu, ruim een jaar na zijn overlijden, dat hij mij ook in deze fase hele belangrijke lessen heeft geleerd over flexibiliteit en weerbaarheid. Ik denk niet dat hij het zich bewust was. En als ik het onderwerp niet had bestudeerd, was ik het me ook niet bewust. Wat ben ik blij dat ik precies op dat moment deze belangrijke les heb geleerd, waardoor ik met een glimlach en een goed gevoel terugkijk naar mijn lichtpuntje in het donker.

En jij? Maak jij negatieve verrassing een positief onderdeel van je leven, zodat je weet hoe je moet opstaan, wanneer een onvermijdelijke val jou treft?

*Uit Luna & Renninger: Surprise: Embrace the Unpredictable and Engineer the Unexpected

 

 

 

 

 

 

Gerelateerde berichten

Laat een reactie achter